Agriculture is my Passion...

Seaweed   शेवाळ हा जैवशास्त्रीय उत्क्रांतीच्या खूप तळच्या पायदानामधला एक वनस्पतीचा प्रकार आहे. असूक्ष्मजीवी शैवाळाला जरी इंग्रजीत ‘सी-वीड’ (निरुपयोगी रान) असे म्हटले जात असले, तरी त्याचे नानाविध उपयोग आहेत आणि पर्यावरणाच्या दृष्टीनेसुद्धा त्याचे योगदान बहुमूल्य आहे.  समुद्री परिसंस्थेत या वनस्पती प्राथमिक निर्माता म्हणून आपली भूमिका बजावतात आणि प्रकाश-संश्लेषणाद्वारे स्वतःचे अन्न स्वतःच बनवतात व इतर जीवांच्या उपजीविकेचेही साधन बनतात.  सामान्यतः ही वनस्पती उथळ ते १० मीटर खोल पाण्यात वास्तव्य करते, परंतु नवीन संशोधनानंतर काही प्रकार हे अनेकपट जास्त खोलीमध्येसुद्धा आढळून आले आहेत. आज जागतिक स्तरावर या वनस्पतीच्या १० हजारपेक्षा अधिक, तर भारतात ९०० पेक्षा अधिक प्रजाती आढळतात. त्यांच्यामध्ये आढळणाऱ्या रंगद्रव्याच्या आधारावर त्यांचे प्रामुख्याने हरित, लाल आणि तपकिरी शेवाळ अशा ३ प्रमुख गटामध्ये वर्गीकरण केले आहे. १. हरित शेवाळ २. लाल शेवाळ ३. तपकिरी शेवाळ. १ ) हरित शेवाळ (Chlorophyceae ) : या गटातील शेवाळांमध्ये क्लोरोफिल हे प्रमुख रंगद्रव्य आढळते. बह...

म्हणजे गायीच्या पाच उत्पादनांचे (दूध, दही, तूप, गोमूत्र आणि शेण) मिश्रण, ज्याला आयुर्वेदिक औषधोपचार आणि सेंद्रिय शेतीत वापरले जाते; हे मिश्रण शुद्धिकरण, रोगप्रतिकारशक्ती वाढवणे आणि वनस्पतींच्या वाढीसाठी उपयुक्त मानले जाते, ज्यामुळे ते आरोग्य आणि शेतीमध्ये महत्त्वाचे ठरते.  पंचगव्याचे घटक दूध (Milk) दही (Curd) तूप (Ghee) गोमूत्र (Cow Urine) शेण (Cow Dung)  उपयोग आरोग्य : आयुर्वेदिक उपचार पद्धतीत विविध आजारांवर उपचार करण्यासाठी याचा वापर होतो, जसे रोगप्रतिकारशक्ती वाढवणे आणि शरीराचे शुद्धीकरण करणे. शेती : सेंद्रिय शेतीत हे नैसर्गिक खत आणि कीटकनाशक म्हणून वापरले जाते, जे पिकांची वाढ सुधारते आणि मातीची सुपीकता वाढवते. शुद्धीकरण: धार्मिक विधींमध्ये आणि शुद्धीकरणासाठी पंचगव्याचा वापर केला जातो.  पंचगव्य कसे तयार करतात (साधे स्वरूप) गाईचे शेण, गोमूत्र, दूध, दही आणि तूप एकत्र मिसळले जाते. त्यात पाणी आणि काहीवेळा गूळ, केळी किंवा नारळ यांसारखे घटक मिसळून आंबवले जाते. हे मिश्रण काही दिवस (उदा. १५ दिवस) रोज सकाळी-संध्याकाळी मिसळून ठेवले जाते. ...

भेंडी हे एक उत्‍तम फळभाजी पिक आहे भेंडीच्‍या फळात कॅलशियल व आयोडिन ही मुलद्रव्‍य आणि क जीवनसत्‍वे भरपूर प्रमाणात असतात. महाराष्‍ट्रामध्‍ये भेंडीखाली 8190 हेक्‍टर क्षेत्र लागवडीखाली आहे. भेंडीचे पिक हे वर्षभर घेतले जाते. जमीन व हवामान भेंडीचे पिक हलक्‍या मध्‍यम तसेच भारी जमिनीत घेता येते. परंतु पाण्‍याचा चांगला निचरा होणारी जमिन असावी.  भेंडीचे पिक वर्षभर घेतले जात असले तरी खरीप व उन्‍हाळी हंगामात पिक चांगले येते. पिकास 20 ते 40 सेल्सिअस तापमान चांगले मानवते. पाण्‍याची कमतरता असताना इतर भाज्‍यांपेक्षा भेंडीचे पिक चांगले येते.  उन्‍हाळयात भाज्‍यांची चणचण असताना तर भेंडीला बाजारात फारच मागणी असते.  असताना इतर भाज्‍यांपेक्षा भेंडीचे पिक चांगले येते. उन्‍हाळयात भाज्‍यांची चणचण असताना तर भेंडीला बाजारात फारच मागणी असते. वाण पुसा सावनी सीलेक्‍शन 2-2 फूले उत्‍कर्षा, परभणी क्रांती, अर्का अनामिका या सुधारीत जाती लागवडीस योग्‍य आहेत. बियाणांचे प्रमाण खरीप हंगामात हेक्‍टरी 8 किलो आणि उन्‍हाळयात 10 किलो बियाणे पुरेसे होते. 1 किलो बियाण्‍यास पेरणीपूर...

बीट हे एक मूळवर्गीय भाजीपाला पीक आहे. मुळा आणि गाजर या पिकांप्रमाणे बीट सुद्धा अन्न साठवून ठेवणारे भूमिगत मूळ आहे. बीटाची लागवड ही उत्तर भारतामध्ये जास्त केली जाते .शहरी भागातल्या हॉटेलमध्ये बीटाची मागणी जास्त प्रमाणामध्ये असते. त्यामुळे बीटाच्या लागवडीसाठी वाव आहे. बीटा पासून कोशिंबीर, लोणचे, चटणी, बनवले जाते. तसेच बीटाचा वापर जास्त करून सॅलडमध्ये केला जातो. बीटामध्ये प्रोटीन्स, कार्बोहाइड्रस तसेच कॅल्शियम, खनिजे आणि जीवनसत्वे असतात. बीटा मध्ये मॅग्नेशियम आणि पोटॅशियम सारे सारख्या फुफ्फुसाच्या आरोग्याला प्रोत्साहन देणारे जीवनसत्वे आणि पोषक तत्वे आढळतात. त्यामुळे बीटाच्या नियमित सेवन फुफुसाच्या आरोग्याला चांगले असते. कच्च्या बीटाचा वापर आहारामध्ये केल्यावर महिलांना मासिक पाळी संबंधित तक्रारी दूर होण्यास मदत होते. बीट खाल्ल्यामुळे रक्त व हिमोग्लोबिन वाढते. बीट मध्ये कॅलरीचे प्रमाण खूप कमी असते आणि फॅटचे प्रमाण शून्य असते. त्यामुळे वजन कमी करण्यासाठी बीटाचा चांगला उपयोग होतो. बीटामध्ये नायट्रेटचे प्रमाण अधिक असते. त्यामुळे शरीरातील रक्तदाब नियंत्रण करण्यासाठी त्याचा उपयोग होत...

कडुलिंबाच्या बियांच्या गराचा अर्क (Neem Seed Kernel Extract - NSKE) हे एक स्वस्त, नैसर्गिक आणि पर्यावरणपूरक कीटकनाशक आहे जे पिकांवरील मावा, तुडतुडे, अळ्या आणि इतर किडींवर प्रभावी आहे; हे किडींची वाढ थांबवते, अन्न खाणे बंद करते, मित्रकीटकांना हानी पोहोचवत नाही आणि घरगुती पद्धतीने बनवता येते, ज्यामुळे शेतीत निंबोळी अर्काचे फायदे (Benefits of Neem Seed Kernel Extract - NSKE): कीटकनाशक म्हणून: मावा (aphids), तुडतुडे (jassids), बोंडअळी (bollworms), फळमाशी (fruit flies), खोडकिडा (stem borers) यांसारख्या रसशोषक आणि पाने खाणाऱ्या किडींवर नियंत्रण ठेवते. किडींची वाढ थांबवते : यामुळे किडी अंडी घालणे, खाणे आणि त्यांची वाढ थांबते. पर्यावरणपूरक : हे रासायनिक कीटकनाशकांना नैसर्गिक पर्याय आहे आणि मित्रकीटकांना (beneficial insects) हानी पोहोचवत नाही. पिकात पसरते (Systemic Effect): पिके मुळे आणि पानांमधून हा अर्क शोषून घेतात, ज्यामुळे तो संपूर्ण पिकात पसरतो आणि लपलेल्या किडींवरही प्रभावी ठरतो. घरगुती निर्मिती : कमी सामग्रीत, कमी खर्चात घरी बनवता येतो, ज्यामुळे शेतकऱ्यांचा खर्च ...

नीम केक म्हणजे काय? नीम केक म्हणजे नीम बियांपासून तेल काढल्यानंतर उरलेला ठिसूळ पदार्थ. यात भरपूर प्रमाणात आवश्यक पोषकद्रव्ये आणि जैवसक्रिय घटक असतात. हे एक उत्कृष्ट सेंद्रिय खत असून त्यात कीडनाशक गुणधर्मही असतात. घटक : नायट्रोजन: २.०% ते ५.०% फॉस्फरस: ०.५% ते १.०% पोटॅशियम: १.०% ते २.०% कॅल्शियम, मॅग्नेशियम, गंधक, झिंक, कॉपर, आयर्न आणि मॅंगनीज नीम केकचे फायदे 1. नैसर्गिक खत: नीम केक मातीला आवश्यक असलेली प्रमुख व सूक्ष्म पोषकद्रव्ये पुरवतो, ज्यामुळे मातीची सुपीकता वाढते आणि वनस्पतींची वाढ चांगली होते. 2. कीड आणि रोग नियंत्रण: यात आढळणारे अझाडीरेक्टिन, सलानिन आणि निमबिन यांसारखे जैवसक्रिय घटक मुळे जमिनीतील सूत्रकृमी, खोडकिडा, पांढऱ्या मुंग्या यांसारख्या कीटकांवर प्रभावी नियंत्रण मिळते. 3. मातीचे आरोग्य सुधारते: मातीची रचना सुधारतो, पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता वाढवतो आणि मातीतील फायदेशीर सूक्ष्मजंतूंना उत्तेजन देतो, ज्यामुळे मातीतील पोषकतत्त्वे झपाट्याने उपलब्ध होतात. 4. नायट्रिफिकेशन रोखतो: नीम केक नायट्रोजनच्या वायुरूपात झपाट्याने रुपांतर होण्याच्या प्रक्रियेला संथ करतो, त्या...