Agriculture is my Passion...

तणनाशक म्हणजे उपयोग नसणाऱ्या वनस्पती नियंत्रणात आणण्यासाठी वापरले जाणारे एक रसायन जे की पिकामध्ये मोठ्या प्रमाणात जर तण येते त्यांच्या प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी तणनाशक वापरले जाते. आज आपण कोणत्या पिकांसाठी कोणते तणनाशक व किती प्रमाणात वापरावे ते पाहणार आहोत. गोल' (Goal) हे एक प्रभावी तणनाशक आहे, ज्यामध्ये ऑक्सिफ्लोरोफेन (Oxyfluorfen) हा मुख्य घटक असतो, जे रुंद पानांचे तण आणि गवत नियंत्रणात आणण्यासाठी वापरले जाते;  हे तणनाशक पिकांमध्ये उगवलेल्या तणांचा नाश करते आणि कांदा, ऊस, द्राक्षे अशा पिकांसाठी उपयुक्त आहे, जे तणांच्या पेशींना नुकसान पोहोचवून त्यांना मारते.  कार्य (Action): हे तणांच्या पेशींच्या आवरणाला (Cell Membrane) विस्कळीत करते, ज्यामुळे तण मरतात. हे निवडक (Selective) तणनाशक आहे, म्हणजे मुख्य पिकाला कमी नुकसान पोहोचवून तणांना मारते. उपयोग (Uses): रुंद पानांचे तण (Broadleaf weeds) आणि गवत (Grasses) नियंत्रणासाठी. कांदा, ऊस, द्राक्षे, बदाम यांसारख्या पिकांमध्ये वापरले जाते. पेरणीनंतर किंवा  १. टोमॅटो - सामान्यतः टोमॅटो ...

एका बॅरलमध्ये २०० लिटर पाणी घ्या. १० किलो स्थानिक गायीचे शेण (भारतीय जातीचे) आणि ५-१० लिटर गोमूत्र (गोमूत्र) घ्या आणि ते पाण्यात घाला. शेताच्या बांधातील २ किलो गूळ, २ किलो डाळीचे पीठ आणि मूठभर माती बॅरलमध्ये घाला. नंतर द्रावण चांगले ढवळून ४८ तास सावलीत ठेवा. मिश्रण कमीत कमी १० मिनिटे दोन वेळा ढवळावे लागेल. ते आंबते. ४८ तासांनंतर  जीवामृत वापरण्यासाठी तयार होते. ते २-३ दिवस वापरता येते. दिवसांच्या तयारीनंतर, द्रव जीवामृतात असलेले बॅक्टेरिया कमी होऊ लागतात. घनजीवामृत तयार करणे: शेताच्या बांधातून १०० किलो स्थानिक गायीचे शेण (भारतीय जातीचे), २ किलो गूळ, २ किलो डाळींचे पीठ, मूठभर माती घ्या. त्यात थोडेसे गोमूत्र (गोमूत्र) घालून मिसळा. ते सुकविण्यासाठी सावलीत पसरवा. सुकल्यानंतर त्याची पावडर हाताने बनवा. घनजीवामृत वापरण्यासाठी तयार आहे. जीवनमारुतचा वापर: द्रव स्वरूपात - ५-१०% जीवामृत पाण्यात मिसळून फवारणी करा. एकरी १००-२०० लिटर जीवामृत आवश्यक आहे. ७-१० दिवसांच्या अंतराने एकदा वापरल्यास ते फायदेशीर ठरते. घन स्वरूपात (घनजीवामृत) - थेट शेतात पसरवा. ते ६-८ म...

दशपर्णी अर्क हे एक बहुपयोगी जैविक,पर्यावरण पूरक,कमी खर्चात तयार होणारे कीटकनाशक आहे. दशपर्णी अर्क कसा बनवावा:- या शब्दांमध्येच अर्थ आहे की दहा प्रकारच्या पानांचा अर्क होय. कडुलिंबाचा पाला(छोटी पाने फांद्यांसह), करंजाची पाने (छोटी पाने फांद्यांसह), सिताफळ पाला, एरंडाची पाने, टणटणी, बेलाची पाने, पपईची पाने, रूईची पाने,  निरगुडीची पाने, गुळवेलाची पाने प्रत्येकी 2 किलो वरील झाडांची पाने उपलब्ध न झाल्यास  तुळशिची पाने, पेरूची पाने, आंब्याची पाने, पळसाची पाने, कन्हेराची पाने, कारल्याची पाने, शेवग्याची पाने, मोहाची पाने, बाभुळाची पाने, आघाड्याची पाने, चिंचेची पाने या झाडांची पाने वापरू शकतो.  इ.पाने करावीत. यामध्ये कडूलिंब,करंजी,गुळवेल, सीताफळ या झाडांचा पाला समाविष्ट असणे अतीआवश्यक आहे. दशपर्णी अर्क कसा बनवावा:- या शब्दांमध्येच अर्थ आहे की दहा प्रकारच्या पानांचा अर्क होय. कडुलिंबाचा पाला(छोटी पाने फांद्यांसह),करंजाची पाने (छोटी पाने फांद्यांसह),सिताफळ पाला,एरंडाची पाने,टणटणी,बेलाची पाने,पपईची पाने,रूईची पाने, निरगुडीची पाने,गुळवेलाची पाने प्रत्येकी 2 किलो वरील झाडां...

पशुसंवर्धनामध्ये 'कृत्रिम रेतन' (Artificial Insemination - AI) म्हणजे एका उत्कृष्ट आणि जातिवंत वळूचे (बैल/म्हैस) वीर्य शास्त्रीय पद्धतीने गोळा करून, ते प्रयोगशाळेत तपासले, प्रक्रिया केले आणि गोठवले जाते. हे वीर्य, माजावर (heat) आलेल्या गायी किंवा म्हशीच्या गर्भाशयात एका विशेष नळीद्वारे (AI gun) योग्य वेळी सोडले जाते.  उद्दिष्ट याचा मुख्य उद्देश दुग्धोत्पादन क्षमता वाढवणे आणि जनावरांच्या जातीमध्ये सुधारणा करणे हा आहे.  कृत्रिम रेतनाचा तपशील आणि फायदे (माहिती) जातिवंत वळूचा वापर:  नैसर्गिक प्रजननासाठी प्रत्येक शेतकऱ्याला जातिवंत वळू पाळणे शक्य नसते. कृत्रिम रेतनाने एकाच उत्कृष्ट वळूच्या वीर्यमात्रा शेकडो जनावरांसाठी वापरता येतात. रोग नियंत्रण : नैसर्गिक प्रजननादरम्यान पसरणारे जननेंद्रियांचे आजार किंवा इतर संसर्गजन्य रोग कृत्रिम रेतनाच्या वैज्ञानिक पद्धतीमुळे टाळता येतात. सुरक्षितता : नैसर्गिक प्रजननामध्ये मोठ्या आणि आक्रमक वळूमुळे जनावरांना किंवा हाताळणाऱ्या व्यक्तींना दुखापत होण्याची शक्यता असते, जी कृत्रिम रेतनाने टळते. वेळेची बचत : माजावर आलेल्या...

कलिंगड   वेलवर्गातले आरोग्यवर्धक पीक ✓कलिंगड हे अत्यंत कमी कालावधीत,  ✓ कमी खर्चात,  ✓जास्तीत जास्त नफा मिळवून देणारे वेलवर्गातले पीक आहे.  त्याला उन्हाळ्यात भरपूर मागणी असते.   आरोग्यवर्धक, व्याधीशामक, स्वदिष्ट असून जाम –जेली, सौस निर्मितीत उपयुक्त.  सुकवलेल्या बिया आयुर्वेदिकदृष्ट्या गुणकारी आणि पौष्टिक असतात. त्यामुळे शेतकरी आता उच्च तंत्राद्यानच्या आधारे बाराही महिने हे पीक घेऊ लागलेत. पूर्वी हे पीक फक्त नदीपात्रातील वाळूमिश्रित जमिनीत घेतले जात होते पण अलीकडे उत्तम निचर्याच्या, मध्यम भारी हलक्या पण सेंद्रिययुक्त जमिनीत हे पीक उत्तमरीत्या येते. याला २२ ते २५ अंश सें.ग्रे. तापमान उपयुक्त असून असून भरपूर सूर्यप्रकाश आणि कोरडे हवामान मानवते. कलिंगडाची लागवड जानेवारीत करावी म्हणजे कलिंगडाची फळे ऐन उन्हाळ्यात एप्रिल-मे मध्ये बाजारात विक्रीसाठी तयार होतात.  पण अलीकडे उत्तम निचर्याच्या, मध्यम भारी हलक्या पण सेंद्रिययुक्त जमिनीत हे पीक उत्तमरीत्या येते. याला २२ ते २५ अंश सें.ग्रे. तापमान उपयुक्त असून असून भरपूर सूर्...

शिंगाडा हे उपवासाच्या काळात विशेष मागणी असलेले पीक आहे.  शिंगाड्याची लागवड प्रामुख्याने उष्ण आणि समशीतोष्ण प्रदेशात तलाव , शेततळे , तसेच भातपिकाच्या खाचरांमध्ये केली जाते.  सद्यःस्थितीत ज्या शेतकऱ्यांच्या शेततळ्यात पाणी आहे त्यांना या पिकाची लागवड करता येते.  शिंगाड्याच्या फळामध्ये अनेक आयुर्वेदिक गुणधर्म असतात. फळाची जाडी दोन सेंटिमीटर इतकी असते. फळाचा गर मऊ असतो व चव किंचित गोड असते.  शिंगाड्याचे कंद व फळांना उपवासामध्ये विशेष मागणी आहे. शेतकऱ्यांना चांगले आर्थिक उत्पन्न देणाऱ्या या पिकाची लागवड फायदेशीर ठरू शकते. जाती सद्यःस्थितीत हिरव्या, लाल किंवा जांभळ्या रंगांचे टरफल असलेल्या स्थानिक जातींची लागवड केली जाते.  कानपुरी , जैनपुरी , देशी छोटे किंवा मोठे असे शिंगाड्याचे काही प्रकार आहेत.  पश्‍चिम बंगाल आणि भारताच्या पूर्व भागात या जातींची लागवड केली जाते. अभिवृद्धी शिंगाड्याची व्यावसायिक पद्धतीने लागवड बियाण्याद्वारे केली जाते.  पूर्ण पिकलेले शिंगाड्याचे फळ एका भांड्यामध्ये थोडे पाणी टाकून त्यात उगवण्यासाठी ठेवावे.  काही...

भारतात रताळ्याची लागवड सर्व राज्यांत कमी-अधिक प्रमाणात होते.  महाराष्ट्रात सातारा, सोलापूर, पुणे, नाशिक, ठाणे, रायगड, धुळे व अहमदनगर या जिल्ह्यांमध्ये हे पीक घेतले जाते.  भारतात मुख्यत: पांढऱ्‍या अथवा लाल सालींची रताळी लागवडीखाली आहेत. त्यातील मगज पांढरा असतो.  लाल सालीची रताळी पांढऱ्‍या सालीच्या रताळ्यांपेक्षा जास्त गोड असतात. पांढऱ्‍या सालीची रताळी बहुधा एकसारख्या आकाराची असू रताळ्यात पाणी ६८%, प्रथिने १%, मेद ०·३%, कर्बोदके (स्टार्च) २८%, तंतुमय पदार्थ व खनिज पदार्थ १% असून अ, क आणि ब-समूह जीवनसत्त्वे असतात. त्याचे साठवण करताना स्टार्चच्या काही भागाचे शर्करांमध्ये रूपांतर होते. पूरक अन्न म्हणून रताळी कच्ची किंवा शिजवून खातात. ती उकडल्यामुळे त्यांची गोडी वाढते. रताळे पौष्टिक तसेच सारक आहे. रताळ्यात व वेलीमध्ये कवकनाशक व सूक्ष्मजीवनाशक घटक आढळून येतात. जपानमध्ये रताळ्याच्या गराचे किण्वन करून शोशू नावाचे मद्य बनवितात.  रताळ्याची सर्वाधिक लागवड चीनमध्ये केली जाते. रताळी लागवडीसाठी जमीन साधारण उतार असलेली व उत...